AbRS 22 juli 1999, H01.98.1141, Voordeelsverrekening Oudewater

Uitspraak op het hoger beroep van:

J.R. van Ingen te Oudewater appellant

tegen de uitspraak van de arrondissementsrechtbank te Utrecht van 8 april 1998 in het geding tussen:

appellant

en

de raad van de gemeente Oudewater.

1. Procesverloop

Bij besluit van 30 maart 1995 heeft de raad van de gemeente Oudewater (hierna: de raad) een verzoek van appellant als bedoeld in artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (hierna: de WRO) afgewezen.

Tegen dit besluit heeft appellant bezwaar gemaakt.

Tegen het niet tijdig nemen van een besluit op dit bezwaar heeft appellant bij brief van 21 september 1995 beroep ingesteld bij de arrondissementsrechtbank te Utrecht (hierna: de rechtbank).

Bij besluit van 30 mei 1996, verzonden op 3 juni 1996, heeft de raad het bezwaar alsnog gegrond verklaard en appellant een schadevergoeding toegekend van f 10.000,–, vermeerderd met de wettelijke rente daarover vanaf 18 november 1994 tot en met 31 mei 1996. Dit besluit is aangehecht.

Bij uitspraak van 8 april 1998, verzonden op dezelfde datum, heeft de rechtbank het tegen het niet tijdig nemen van een besluit ingestelde beroep niet-ontvankelijk verklaard, het tegen het besluit van 30 mei 1996 ingestelde beroep gegrond verklaard en de bestreden beslissing op bezwaar vernietigd. Deze uitspraak is aangehecht.

Tegen deze uitspraak heeft appellant bij brief van 19 mei 1998, bij de Raad van State ingekomen op dezelfde datum, hoger beroep ingesteld. De gronden zijn aangevuld bij brief van 23 juni 1998. Deze brief is aangehecht.

Bij brief van 14 oktober 1998 heeft de raad een memorie van antwoord ingediend.

De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 9 maart 1999, waar appellant, vertegenwoordigd door mr. T.A.P. Langhout, gemachtigde, en de raad, vertegenwoordigd door mr. M.C. Bellaart, ambtenaar van de gemeente Oudewater, zijn verschenen.

2. Overwegingen

2.1. Het hoger beroep is uitsluitend gericht tegen het oordeel van de rechtbank over het besluit van de raad van 30 mei 1996.

2.2. Appellant bewoont sinds 1950 het perceel Hekendorperweg 41 te Oudewater, waarvan hij in 1975 door vererving eigenaar is geworden. Sedert 1971 is op een nabij gelegen perceel de manege van de rijvereniging “de Hollandse lJsselruiters” gevestigd.

2.3. Aan dat perceel is in het bestemmingsplan “Buitengebied”, dat door de raad op 28 februari 1980 is vastgesteld en na koninklijk besluit van 14 februari 1985, no. 32, onherroepelijk is geworden (hierna: het bestemmingsplan), de bestemming “manege” toegekend.

2.3.1. Van dat plan is bij besluit van 29 december 1987 vrijstelling verleend ten behoeve van de oprichting van een rijhal bij de manege. Tegen dit vrijstellingsbesluit is geen bezwaar aangetekend.

2.4. Op 17 november 1994 heeft appellant verzocht om vergoeding van de schade die hij door het bestemmingsplan en het vrijstellingsbesluit stelt te lijden. Appellant ondervindt (geluids)overlast van de paarden en van de bezoekers van de manege. Voorts is sprake van verminderde privacy en van verlies van uitzicht door de oprichting van de rijhal. Volgens appellant is zijn woning hierdoor f 45.000,- in waarde gedaald.

2.4.1. Naar ter zitting is toegelicht, heeft het verzoek ook betrekking op de door appellant beweerdelijk geleden schade ten gevolge van de bestemmingswijziging van het perceel dat tussen dat van hem en dat van de manege ligt (hierna: het naastgelegen perceel). De nieuwe bestemming maakt het mogelijk om ter plaatse een tuincentrum op te richten.

2.5. De Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken (hierna: de SAOZ) heeft aan de gemeente advies uitgebracht. Volgens do SAOZ is appellant door de bestemmingswijziging van het perceel van de Hollandse lJsselruiters in eon planologisch nadeliger situatie gekomen, waardoor zijn woning f 30.000,– minder waard is geworden. Van dit bedrag is f 10.000,– als planschade aangemerkt, nu het nadeel van de aanwezigheid van de manege volgens de SAOZ voor f 20.000,- – wordt gecompenseerd door de in het bestemmingsplan neergelegde bestemmingswijziging van appellants eigen perceel in een tuincentrum.

2.6. In navolging van dit advies heeft de raad bij de bestreden beslissing op bezwaar aan appellant een schadevergoeding van f 10.000,– toegekend.

2.7. De Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (hierna: de StAB), door de rechtbank om advies gevraagd, is wat betreft de manege van mening dat in het bestemmingsplan uitsluitend sprake is van legalisering van de sedert 1971/1972 bestaande situatie, zodat een basis voor planschade ontbreekt.

2.7.1. Voor zover het naastgelegen perceel in het bestemmingsplan de bestemming van tuincentrum heeft gekregen, acht de StAB een basis voor planschade aanwezig.

2.7.2. Dit geldt evenzeer, voor zover met toepassing van het vrijstellingsbesluit de rijhal is opgericht. Deze rijhal maakt volgens de StAB een intensiever gebruik van de manege mogelijk en heeft verder enig verlies van uitzicht tot gevolg.

2.7.3. Verder vindt de StAB de door de SAOZ getaxeerde waardevermindering van f 30.000,– op zichzelf niet onredelijk, doch acht zij het onjuist deze schade te verrekenen met het voordeel, dat appellant van de bestemmingswijziging van zijn eigen perceel heeft.

2.8. Indien sprake is van een bestaande, niet binnen het voorheen geldende bestemmingsplan passende, bebouwing terwijl nadien die bebouwing wordt gelegaliseerd in een nieuw bestemmingsplan, vormt de vaststelling van het nieuwe bestemmingsplan in de regel geen basis voor het toekennen van schadevergoeding op grond van artikel 49 van de WRO.

2.8.1. Het perceel van “de Hollandse IJsselruiters” is in het begin van de jaren zeventig in strijd met de bepalingen van het vigerende bestemmingsplan als manege in gebruik genomen. Voorts zijn, mogelijk eveneens in strijd met het bestemmingsplan, bij die manege bouwwerken opgericht. Appellant heeft geen pogingen ondernomen om aan deze situatie, die nadien in het bestemmingsplan is gelegaliseerd, een einde te maken. De schade, veroorzaakt door de manege, wordt dan ook niet geacht uit de bepalingen van het bestemmingsplan voort te vloeien, doch uit de langdurige en onbestreden aanwezigheid van de manege en de bijbehorende bedrijfsgebouwen. Gelet hierop heeft de rechtbank terecht het standpunt ingenomen dat het bestemmingsplan in zoverre geen basis voor schadevergoeding kan vormen. Voorzover appellant dit in hoger beroep heeft betwist, faalt deze grief.

2.9. Voor de beoordeling van een verzoek om vergoeding van planschade moet worden bezien of sprake is van een wijziging van het planologisch regime waardoor de indiener van het verzoek in een nadeliger positie is komen te verkeren als gevolg waarvan hij schade lijdt of zal lijden. Daartoe dient de beweerdelijk schadeveroorzakende planologische maatregel te worden vergeleken met het voordien geldende planologische regime.

2.10. Ingevolge het bestemmingsplan rust op het naastgelegen perceel de bestemming “agrarische doeleinden klasse D (AD)”. Ingevolge artikel 6 van de voorschriften bij het bestemmingsplan, voor zover hier van belang, is de als zodanig aangewezen grond bestemd voor een tuincentrum met de daarbij behorende dienstwoning, bedrijfsgebouwen, kassen, bouwwerken geen gebouwen zijnde en open terreinen.

2.10.1. Ingevolge het voordien geldende bestemmingsplan gold ter plaatse de bestemming “agrarische doeleinden zonder bebouwing”. Op grond van de bij dat plan behorende voorschriften mochten de daartoe bestemde gronden niet worden bebouwd of overbouwd.

2.10.2. Nu op grond van het bestemmingsplan een tuincentrum met kassen en andere bedrijfsgebouwen mag worden opgericht op het naastgelegen perceel, terwiji daar voorheen niet mocht worden gebouwd, is appellant naar het oordeel van de Afdeling in een planologisch nadeliger positie gekomen. De toegestane bebouwing zal ten koste gaan van het uitzicht vanuit de woning van appellant, waarbij in aanmerking dient te worden genomen dat in het bestemmingsplan geen maximum bouwhoogte is vastgelegd. Daarenboven kan realisering van deze bestemming extra bedrijvigheid, dus extra geluidshinder, alsmede lichtschittering van de kassen en een inbreuk op de privacy van appellant meebrengen.

2.11. Ingevolge het bestemmingsplan rust op het perceel waarop de manege van “de Hollandse IJsselruiters” is gevestigd, de bestemming “manege”. Ingevolge artikel 25 van de voorschriften van het bestemmingsplan, voor zover hier van belang, is de als zodanig aangewezen grond bestemd voor actieve recreatie ten behoeve van de ruitersport (een manege) met de daarbij behorende bedrijfsgebouwen met dien verstande dat ten hoogste 10% van de gronden mag worden bebouwd en de goothoogte van de gebouwen ten hoogste 3 meter mag bedragen.

2.11.1. Op bedoeld perceel is met toepassing van artikel 19 van de WRO een rijhal gebouwd, die het ingevolge het vigerende bestemmingsplan maximaal toegestane bebouwingspercentage, alsmede de maximaal toegestane goothoogte overschrijdt. De rijhal belemmert het uitzicht vanuit de woning van appellant en heeft een intensiever gebruik van de manege mogelijk gemaakt, waardoor aannemelijk is dat appellant, vaker dan voorheen het geval was, (geluids)overlast ondervindt. Ook in dit opzicht is naar het oordeel van de Afdeling derhalve sprake van een nadeliger planologische positie van appellant.

2.12. Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat appellant schade heeft geleden of zal lijden die op voet van artikel 49 van de WRO voor vergoeding in aanmerking komt.

2.13. Voor de vaststelling van de hoogte van de schadevergoeding is in dit geval van belang of appellant wellicht ook profijt van de bestemmingswijzigingen heeft gehad en of een dergelijk voordeel mag worden verrekend met het door appellant ondervonden nadeel.

2.13.1. Ingevolge het bestemmingsplan rust op het perceel van appellant de bestemming “agrarische doeleinden klasse D (AD)”, op grond waarvan bebouwing ten behoeve van een tuincentrum is toegestaan. Ingevolge het voordien geldende bestemmingsplan mocht die grond niet worden bebouwd of overbouwd.

2.13.2. Deze bestemmingswijziging betekent een waardestijging van het perceel van appellant, doordat het de exploitatiemogelijkheden daarvan vergroot. Dit doet zich bijvoorbeeld gevoelen, indien appellant de grond ter uitbreiding van het naastgelegen tuincentrum aan de eigenaar daarvan zou verkopen. Ook zou het mogelijk zijn ter plaatse een toeleveringsbedrijf voor dat tuincentrum te vestigen. Dat, zoals appellant heeft betoogd, het bestemmingsplan slechts é©® tuincentrum toestaat, dat al op het naastgelegen perceel is gerealiseerd, doet hieraan niet af.

2.13.3. De rechtbank heeft geoordeeld dat verrekening kan plaatsvinden tussen de door de vrijstelling veroorzaakte schade en het door appellant door het bestemmingsplan genoten voordeel. Dit zou betekenen dat de door een bestemmingsplan voor een bepaald perceel ontstane meerwaarde zou mogen worden verrekend met de schade die voortvloeit uit een nadien ten behoeve van een ander perceel verleende vrijstelling. Naar het oordeel van de Afdeling kan een dergelijke voordeelsverrekening echter alleen plaatsvinden, indien het voor- en nadeel voor een bepaald perceel worden veroorzaakt door hetzelfde planologisch regime.

2.13.4. In het licht van het vorenstaande kan in dit geval de uit het bestemmingsplan voor appellant voortvloeiende schade, veroorzaakt door de mogelijkheid dat op het naastgelegen perceel een tuincentrum wordt opgericht, wel worden verrekend met het voordeel dat appellant van de in dat plan neergelegde bestemmingswijziging van zijn eigen perceel heeft. Dit voor- en nadeel worden immers door hetzelfde plan veroorzaakt.

2.14. In de door appellant aangedragen gegevens ziet de Afdeling geen aanknopingspunten voor het oordeel dat zijn perceel door genoemde bestemmingswijzigingen met meer dan f 30.000,- in waarde zou zijn gedaald. Op dit punt heeft de rechtbank de bestreden beslissing op bezwaar terecht aanvaardbaar geacht.

2.15. De Afdeling onderschrijft het oordeel en de daartoe gebezigde motivering van de rechtbank dat de beslissing op bezwaar een deugdelijke motivering ontbeert voor zover de waardevermeerdering van het perceel van appellant is begroot op f 20.000,-. Wat dit onderdeel betreft heeft de rechtbank de beslissing op bezwaar dan ook tececht vernietigd wegens strijd met artikel 7:12, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht.

2.16. De aangevallen uitspraak dient derhalve, zij het met verbetering van gronden, te worden bevestigd.

2.17.Voor een proceskostenveroordeling in hoger beroep zijn geen termen aanwezig.


bron: www.rechtspraak.nl