AbRS 30 januari 1991, G09.88.0012, Beroepsrecht Enschede/Hengelo

Uitspraak in het geschil tussen: 1) mevrouw H.H. Roerink-Blikker c.s. te Hengelo (0.) (appellanten sub 1); 2) het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam Samenwerkingsverband Twente te Ootmarsum (appellant sub 2) en de raden der gemeenten Enschede en Hengelo (O.) (verweerders). Overzicht van het geschil Verweerders hebben bij hun besluit van 15 december 1987, no. 8281, afgewezen het verzoek van mevrouw H.H. Roerink-Blikker c.s. om toekenning van een schadevergoeding als bedoeld in artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, voor zover dit verzoek betrekking heeft op de vergoeding van waardevermindering van cultuurgrond en omzetschaden en een vergoeding van in totaal f 50.000,– toegekend wegens waardevermindering van woningen en bedrijfsopstallen van verzoekers, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 20 maart 1986, met dien verstande dat betaling van dit bedrag door één der beide gemeenten de andere gemeente bevrijdt van de verplichting tot betalen. Het besluit met bijlagen is aan deze uitspraak gehecht. Tegen dit besluit hebben appellanten beroep ingesteld krachtens artikel 49, tweede lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening.De beroepschriften zijn aan deze uitspraak gehecht. Desgevraagd hebben verweerders verweerschriften ingediend. Voorts heeft de Adviseur ten behoeve van de Raad van State een ambtsbericht uitgebracht. Het geschil is op 17 september 1990 behandeld in een openbare vergadering van de Afdeling, waarin appellanten sub 1, vertegenwoordigd door G.J. Roerink en mr. H.J.A. van Hoogmoed en appellant sub 2, bij monde van H.M. Bolhaar, hun standpunten nader hebben uiteengezet. Voorts zijn namens de respectieve raden der gemeente Enschede en Hengelo (0.), verweerders, mr. H. Feitsma en A.J.W. Kokkeler verschenen. In rechte De ontvankelijkheid Krachtens artikel 49, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening kent de gemeenteraad, indien en voor zover blijkt dat een belanghebbende ten gevolge van onder meer de bepalingen van een bestemmingsplan schade lijdt of zal lijden welke redelijkerwijze niet of niet geheel te zijnen laste behoort te blijven en waarvan de vergoeding niet of niet voldoende door aankoop, onteigening of anderszins is verzekerd, hem op zijn verzoek een naar billijkheid te bepalen schadevergoeding toe. Ingevolge artikel 49, tweede lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening staat tegen een besluit tot weigering of toekenning van een schadevergoeding als bedoeld in het vorige lid bij Ons beroep open binnen één maand na de dag waarop het afschrift van het besluit verzonden is. Uit de stukken blijkt dat appellant sub 2 niet een verzoek tot vergoeding van schade als bedoeld in artikel 49, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening bij verweerders heeft ingediend. Appellant sub 2 heeft beroep ingesteld tegen het besluit van verweerders appellanten sub 1 naar aanleiding van hun daartoe strekkend verzoek schadevergoeding tot een bedrag van f 50.000,– toe te kennen. Appellant sub 2 meent dat dit bedrag ten onrechte is toegekend.Hierbij wordt aangevoerd dat hij als financieel belanghebbende – appellant is met verweerders overeengekomen dat hij de planschadevergoeding die uit de realisering van de afvalstortplaats Boeldershoek zou voortvloeien voor zijn rekening zou nemen -gerechtigd is dit beroep in te stellen. De Afdeling is echter van oordeel dat slechts de belanghebbende die het verzoek om schadevergoeding bij de gemeenteraad heeft ingediend – of daarmee gelijk te stellen eventuele anderen – de bevoegdheid heeft om van de beslissing van de gemeenteraad in beroep te gaan.Voor dit oordeel vindt de Afdeling onder meer steun in de wetsgeschiedenis, het systeem en de procedure van de hier aan de orde zijnde mogelijkheid tot toekenning van schadevergoeding alsmede het eigen karakter van dit recht op schadevergoeding van een benadeelde ter zake van het – planologisch – handelen van de overheid.Uit het voorgaande volgt dat appellant sub 2 te dezen geen recht van beroep op de voet van artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening toekomt. Mitsdien kan appellant sub 2 niet in zijn beroep worden ontvangen. De hoofdzaak Appellanten sub 1 hebben bij brief van 8 december 1986 een verzoek ingediend tot vergoeding van schade – bij nader schrijven van 25 september 1987 gesteld op minimaal f 350.000,– – die het gevolg is van de realisering van de vuilstortplaats Boeldershoek in de directe omgeving van hun bedrijven en woningen aan de Mensinkweg no. 80 te Hengelo. Op dit adres op het perceel no. 668 oefenen appellanten drie bedrijven uit, te weten een productiebedrijf voor biologische zuivelproducten. een groothandel in kalfsvlees en een varkensmesterij met circa 600 varkens. Appellanten menen dat door de aanwezigheid van de vuilstortplaats hun eigendom in waarde is gedaald en hun bedrijfsomzet is verminderd.Verweerders moeten, zo stellen zij, bijdragen in de kosten van een bedrijfsverplaatsing. De aanleg van de vuilstortplaats is mogelijk geworden op grond van het bestemmingsplan ?Boeldershoek? van de gemeenten Hengelo (0.) en Enschede, dat bij Koninklijke besluiten van 3 en 20 maart 1986 rechtskracht verkreeg. In afwijking van het standpunt van de ingestelde gemeenschappelijke chadebeoordelingscommissie, die tot een totale schadevergoeding van f 125.000,– adviseerde, besloten verweerders tot de toekenning van f 50.000,– vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 20 maart 1986. Met de commissie oordeelden verweerders dat wegens de waardevermindering van de woningen en de bedrijfsopstallen op basis van taxaties een vergoeding van f 50.000,– geboden was.Aangezien verweerders de door de commissie gehanteerde vergelijkingsmethodiek ter bepaling van de waarde van de omliggende cultuurgronden niet juist achtten, hebben zij het advies van de commissie f 60.000,– wegens waardevermindering van deze bedrijfsgronden te vergoeden niet overgenomen. In hun ogen is er geen waardevermindering opgetreden, welke het gevolg is van de aanwezigheid van de vuilstortplaats. Anders dan de commissie, die tot een te vergoeden omzetschade van f 15.000,– over de jaren 1985 – 1987 adviseerde, menen verweerders dat niet is aangetoond dat eventuele omzetschade het gevolg is van de vestiging van de vuilstortplaats en overigens vergoeding van toekomstige schade niet mogelijk is. Verder wijzen verweerders de door appellanten ingediende claim van f 150.000,– ten behoeve van een bedrijfsreconstructie elders af. Appellanten kunnen zich niet met het besluit van verweerders verenigen en voeren ten eerste aan dat verweerders veel gewicht hadden moeten toekennen aan het advies van de schadebeoordelingscommissie en het hen niet zonder meer vrijstond het advies voor minder dan de helft te volgen. Voorts menen appellanten dat verweerders ten onrechte enige schadefactoren niet vergoedbaar hebben geacht.Vervolgens menen appellanten dat verweerders de waardevermindering van hun woningen en bedrijfsopstallen op f 100.000,– hadden moeten taxeren en ten onrechte geen vergoeding voor de waardevermindering van hun cultuurgronden – door hen op f 100.000,– gesteld – wordt toegekend. In dit verband achten zij van belang dat voor wat betreft de waardebepaling mag worden uitgegaan van de som van subjectieve overwegingen die hier een rol spelen, zoals ook in de makelaarspraktijk gebeurt. Tevens zou van op intuï´©e gebaseerde schattingen van waardevermindering gebruik mogen worden gemaakt, omdat in de onteigeningsrechtspraak intuï´©e een geaccepteerde waarderingsgrondslag is en niet valt in te zien dat bepaling van schaden als hier aan de orde wezenlijk anders is. Verder stellen appellanten dat toekomstige en inmiddels geleden omzetschade voor vergoeding in aanmerking komt, evenals de kosten welke verband houden met een bedrijfsverplaatsing waartoe in het verleden besprekingen zijn gevoerd met het openbaar lichaam Samenwerkingsverband Twente. De Afdeling overweegt het volgende. Uit de toelichting bij het bestemmingsplan ?Boeldershoek? blijkt dat de vuilstortplaats bij storting tot 15 meter hoogte een capaciteit van circa 6.300.000 kubieke meter heeft en voor een periode van 20 tot 25 jaar kan worden gebruikt. Het terrein beslaat een oppervlakte van plusminus 105 hectare, waarvan ongeveer 85 hectare voor de vuilstort beschikbaar is.Aangezien de betrokken gronden voordien een agrarische bestemming hadden, stelt de Afdeling vast dat appellanten planologisch in een nadeliger situatie zijn komen te verkeren. Voorts is de Afdeling van oordeel dat uit de stukken en uit hetgeen in de openbare vergadering naar voren is gekomen kan worden afgeleid, dat van de aanwezigheid van de vuilstortplaats en de door appellanten opgevoerde schadefactoren onmiskenbaar een waardeverminderend effect uitgaat op de aanliggende onroerende zaken. Derhalve dient te worden bezien of verweerders tot een juiste vaststelling van de waardevermindering en de vergoeding van de door appellanten geleden schade zijn gekomen. In de eerste plaats hebben verweerders de gevraagde bijdrage van f 150.000,– ten behoeve van een bedrijfsverplaatsing afgewezen.Appellanten hebben naar het oordeel van de Afdeling niet aannemelijk gemaakt dat de huidige bedrijfsactiviteiten wegens de aanwezigheid van de vuilstortplaats niet meer kunnen worden voortgezet en daarom een verplaatsing van de bedrijven en een reconstructie elders van de bedrijfsgebouwen noodzakelijk is. Hierbij kan betekenis worden toegekend aan het feit dat appellanten na de aanleg van de vuilstortplaats nog gronden in de omgeving ervan hebben gekocht ten behoeve van hun bedrijfsvoering. Voorts is van belang dat het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam Samenwerkingsverband Twente duidelijk heeft gemaakt dat het niet de bedoeling was, dat tot totale aankoop en bedrijfsreconstructie zou moeten worden overgegaan, doch dat slechts belangstelling bestond voor één perceel ter grootte van 1.86 hectare.Dit onderdeel van de schade-claim is dan ook terecht niet gehonoreerd. Vervolgens zijn verweerders in navolging van hun schadebeoordelingscommissie tot de conclusie gekomen dat de waardevermindering van de woningen en bedrijfsgebouwen op f 50.000,– moet worden getaxeerd en dit bedrag als schade moet worden vergoed.In dit geval kan worden gesproken van een aantasting van het woongenot, die het gevolg is van het zicht op de vuilstortplaats alsmede van de overlast die van de stortplaats uitgaat en de vrees hiervoor. Eventuele kopers van de woningen en bedrijfsopstallen zullen dit tot uitdrukking brengen in een lagere biedprijs, die volgens taxatie van verweerders f 50.000,– lager is.De taxatie is blijkens de stukken niet gebaseerd op een vergelijking met andere objecten, doch op grond van de kennis en deskundigheid van de schadebeoordelingscommissie tot stand gekomen. Deze taxatie komt de Afdeling, mede omdat van de zijde van appellanten geen overtuigende contra-indicaties zijn opgevoerd en gelet op het ambtsbericht van de Adviseur ten behoeve van de Raad van State, niet onredelijk voor. Verweerders hebben dan ook op goede gronden besloten f 50.000,– als schade, welke redelijkerwijs niet ten laste van appellanten behoort te blijven, te vergoeden. Ten aanzien van de bij het schadevergoedingsverzoek betrokken cultuurgronden menen verweerders dat de gebruikswaarde van deze graslandpercelen met een oppervlakte van circa 6 hectare niet nadelig wordt beï®¶loed door de aanwezigheid van de vuilstortplaats.Omdat de door appellanten aangevoerde vergelijkingsobjecten niet adequaat zijn, is van een te vergoeden waardevermindering in hun ogen geen sprake. Zoals in het voorgaande overwogen gaat naar het oordeel van de Afdeling, anders dan verweerders stellen, van de aanwezigheid van de vuilstortplaats een waardeverminderend effect uit op de nabijgelegen gronden. Uit de stukken blijkt dat de normale waarde van agrarische grond in deze regio ongeveer f 5,– per vierkante meter bedraagt.Aangezien voor de aanleg van de vuilstortplaats de omgeving ervan was verontreinigd met een chemische stof (HCH), kan de marktwaarde van agrarische grond in het particuliere verkeer naar uit de stukken kan worden afgeleid op f 4,75 per vierkante meter worden gesteld. De door verweerders als vergelijking gehanteerde aan de betrokken gronden grenzende percelen nos. 697, 904 en 676 zijn als zodanig weliswaar representatief te achten, doch de in mei 1987 tot stand gekomen verkoopprijs van respectievelijk f 4,75 en f 4,38 per vierkante meter is dat naar het oordeel van de Afdeling niet. In dat verband kent de Afdeling betekenis toe aan het betoog van appellanten dat deze percelen geforceerd wegens een bedrijfseconomische noodzaak moesten worden gekocht (?losgebroken?), waarvoor niet ongebruikelijk is dat hiervoor een hogere dan de normale prijs wordt betaald. Uit de omstandigheid dat deze gronden van een familielid werden gekocht vloeit, anders dan verweerders aanvoeren, niet zonder meer voort dat de percelen voor een lagere prijs dan de marktwaarde zijn verkocht. De overeengekomen prijzen zijn mitsdien hoger te achten dan de normale marktwaarde. De Afdeling acht de prijs van de van de zijde van appellanten aangedragen vergelijkingsobjecten, welke voor f 3,– en f 3,02 per vierkante meter zijn verkocht door het openbaar lichaam Samenwerkingsverband Twente, evenmin representatief. Het betreft hier gronden die het restant vormden van een agrarisch bedrijf dat was verworven in verband met de aanleg van de vuilstortplaats. De lage prijs is blijkens het ambtsbericht van de Adviseur ten behoeve van de Raad van State te verklaren door twee factoren: ten eerste wilde de eigenaar de grond graag verkopen en ten tweede is de oppervlakte te gering voor een levensvatbaar bedrijf. Deze verklaring komt de Afdeling aannemelijk voor, zodat de hier overeengekomen prijzen evenmin de werkelijke marktwaarde weergeven.Uit het voorgaande volgt dat, hoewel in de omgeving van de percelen van appellanten onlangs vergelijkbare cultuurgrond is verkocht, de daarvoor betaalde prijzen niet als aanvaardbare maatstaf kunnen worden gehanteerd bij de vaststelling van de waardevermindering van de betrokken percelen van appellanten. Voorts kan de stelling van verweerders, dat in dit geval de waardevermindering van onroerend goed alleen kan worden vastgesteld en gemeten door vergelijking met daarvoor in aanmerking komende objecten, niet worden onderschreven. De Afdeling acht, mede gelet hierop, termen aanwezig gebruik te maken van de taxatie van de door verweerders ingestelde schadebeoordelingscommissie. Deze heeft de cultuurgronden van appellanten getaxeerd op f 3,75 per vierkante meter. Deze taxatie is niet expliciet tot stand gekomen door een vergelijking met andere objecten, doch is gebaseerd op de in haar midden aanwezige kennis en deskundigheid ter zake. Overigens houdt de hier vastgestelde waarde het midden tussen enerzijds de door verweerders en anderzijds de door appellanten bedoelde prijzen van door hen als vergelijking opgevoerde objecten.De taxatie van f 3,75 per vierkante meter, welke leidt tot een totaal schadebedrag van f 60.000,– wegens waardevermindering van de percelen van appellanten, komt de Afdeling niet onredelijk voor.Verweerders hadden dan ook een bedrag van f 60.000,– als schade die redelijkerwijs niet ten laste van appellanten behoort te blijven moeten vergoeden. Uit het vorenoverwogene volgt dat het desbetreffende onderdeel van het bestreden besluit niet kan worden gedragen door de door verweerders hieraan ten grondslag gelegde motivering. Ten slotte hebben verweerders ten aanzien van de door appellanten gestelde omzetschade en inkomensderving ten onrechte overwogen, dat vergoeding van toekomstige schade niet mogelijk is. Deze kan, mits aannemelijk gemaakt, voor vergoeding in aanmerking komen. Hetgeen appellanten aanvoeren komt erop neer dat door de negatieve beeldvorming van de vuilstortplaats de omzetstijging van de ter plaatse geproduceerde biologische zuivelproducten minder groot is geweest. Appellanten zouden bovendien extra inspanningen hebben moeten verrichten deze producten af te zetten. Hoewel moeilijk is te constateren of het uitblijven van de hoge verwachte omzetstijging is toe te rekenen aan de aanwezigheid van de vuilstortplaats, acht de Afdeling aannemelijk dat enige omzetderving en inkomensschade hiervan het gevolg is. Omdat appellanten ter zake een ondernemersrisico hebben te dragen, is het naar het oordeel van de Afdeling billijk dat slechts een beperkt deel van de omzetschade voor een beperkt tijdvak redelijkerwijze niet te hunner laste behoort te blijven. In navolging van de door verweerders ingestelde schadebeoordelingscommissie is de Afdeling van oordeel dat een vergoeding van f 5.000,– per jaar in verband met een extra arbeidsinspanning voor de periode 1985 – 1987 gerechtvaardigd is.Uit het voorgaande volgt dat verweerders appellanten een bedrag van f 15.000,– als omzetschade hadden moeten toekennen en dat het desbetreffende onderdeel van het bestreden besluit niet kan worden gedragen door de eraan ten grondslag gelegde motivering. In verband met het vorenoverwogene dient het bestreden besluit te worden vernietigd op grond van artikel 2, eerste lid, onder d, van de Tijdelijke wet Kroongeschillen. Naar het oordeel van de Afdeling, zo blijkt uit het hiervoor overwogene, zijn de feiten en de omstandigheden in deze zaak voldoende duidelijk geworden bij de behandeling van het beroep.De Afdeling acht dan ook temen aanwezig om met toepassing van artikel 5, eerste lid, van de Tijdelijke wet Kroongeschillen zelf in de zaak te voorzien en het verzoek om schadevergoeding deels toe te wijzen, zoals in het dictum aangegeven.


bron: www.rechtspraak.nl