AgRS 28 februari 1990, G07.87.0056, Gelijkheidsbeginsel Urk

Uitspraak in het geschil tussen: mevrouw T. de Vries-van Laar te Urk (appellante) en de raad der gemeente Urk (verweerder). Overzicht van het geschil Verweerder heeft bij zijn besluit van 30 juli 1987, no. 1496, afgewezen het verzoek van appellante om toekenning van een schadevergoeding als bedoeld in artikel 49 der Wet op de Ruimtelijke Ordening. Verweerder heeft hierbij het volgende overwogen: gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 15 juli 1987; gezien het advies van de schadebeoordelingscommissie van juni 1987, waarmede hij zich kan verenigen en waarvan de inhoud geacht wordt deel uit te maken van de overwegingen van dit besluit, luidende als volgt: “Inl eiding: Door mevrouw T. de Vries-van Laar werd met betrekking tot het woonhuis Wijk 7 no. 4 (Pieter Hoekmanstraat 4), bij burgemeester en wethouders een ongedateerd verzoekschrift ingediend, dat op 11 november 1986 bij de gemeente Urk is ingeboekt. Zij deelde aan de schadebeoordelingscommissie op 23 maart 1987 voorts het volgende mede: Het huis is door de kleindochter van haar broer in 1984 gekocht voor f 90.000,–, hetgeen bepaald géén gedrukte prijs was vanwege de familierelatie. Ten tijde van de koop was de fundering van het intussen aan de overzijde gebouwde winkelcentrum al aanwezig. Belanghebbende was in gemeenschap van goederen gehuwd met haar thans overladen echtgenoot. Na zijn overlijden in 1983 is zij alleen eigenares geworden van het huis. Zij heeft erin gewoond vanaf 1932, het bouwjaar, tot aan april 1984. Planologische maatregelen: Voor het gebied, waarin het betreffende gedeelte van de Pieter Hoekmanstraat is gelegen, geldt het bestemmingsplan “Urkerweg”, vastgesteld door de raad der gemeente Urk op 25 juni 1981, goedgekeurd door gedeputeerde staten van Overijssel op 17 augustus 1982 en onherroepelijk geworden bij Koninklijk besluit van 19 december 1984. Aan het terrein tegenover de rij woningen Pieter Hoekmanstraat 2 t/m 11 is als bestemming gegeven: “winkelcentrum artikel 11 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening”. Het ontwerp bestemmingsplan werd ter visie gelegd op 19 januari 1981. Vooruitlopend op zowel het vigerend worden van genoemd bestemmingsplan als op de uitwerking van de bestemming “winkelcentrum artikel 11 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening”, waarvoor reeds een ontwerp was gemaakt, hebben burgemeester en wethouders van Urk op 20 September 1982 vrijstelling verleend van het geldende bestemmingsplan “Saneringsplan Urk”, nadat gedeputeerde staten van Overijssel op 24 augustus 1982 een verklaring van geen bezwaar als bedoeld in artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening en artikel 50, lid 8, van de Woningwet ter zake hadden afgegeven. Bij genoemd besluit van 20 September 1982 verleenden burgemeester en wethouders tevens bouwvergunning aan bouwbedrijf de Variant B.V. te Alphen aan den Rijn tot het bouwen van een winkelcentrum met 19 bovenwoningen op het terrein, dat begrensd wordt door de Klifweg, de Raadhuisstraat en de Pieter Hoekmanstraat. Deze besluiten zijn inmiddels onherroepelijk geworden. Het bouwbedrijf heeft een gedeelte van het bouwplan gerealiseerd en wel grotendeels conform de verleende bouwvergunning. Het verschil is, dat in het midden van het gebouwencomplex, waar aanvankelijk bergingen zouden komen, thans winkelruimte is gecreërd. Voorts zijn 16 bovenwoningen (premie A-woningen en HAT-eenheden) gebouwd in plaats van 19, omdat het bouwplan slechts ten dele is gerealiseerd. En vervolgens is de zijgevel op de hoek van de Klifweg en de Pieter Hoekmanstraat enige meters naar achteren gebouwd. Omdat het thans gerealiseerde bouwplan op de genoemde punten afwijkt van het plan, waarvoor bouwvergunning werd verleend, heeft de gemeente een tweede verklaring van geen bezwaar als bedoeld in artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening en artikel 50, lid 8, van de Woningwet gevraagd. Deze werd door gedeputeerde staten verleend op 14 augustus 1984. Kan de realisering van deze bebouwing – in juni 1985 – is een uitwerkingsplan tot stand gebracht, dat overeenstemt met de gerealiseerde bebouwing. Dit plan is vastgesteld bij besluit van burgemeester en wethouders van 19 juni 1985 en onherroepelijk goedgekeurd door gedeputeerde staten bij besluit van 30 juli 1985. voordat het bestemmingsplan “Urkerweg” rechtskracht kreeg, gold het bestemmingsplan “Saneringsplan Urk” ten behoeve van de bebouwde kom, vastgesteld bij raadsbesluit van 21 april 1961 en goedgekeurd door gedeputeerde staten van Overijssel op 5 februari 1962. In dit plan gold voor het thans met winkels en bovenwoningen bebouwde complex de bestemming openbaar groen.

Overwegingen ten aanzien van schade ex artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. In het onderhavige geval heeft de bouw van het gewraakte winkelcentrum plaatsgehad met toepassing van artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, juncto artikel 50, lid 8, van de Woningwet, welk besluit onherroepelijk is. De commissie is van mening, dat belanghebbende ontvankelijk is in haar verzoek om schadevergoeding ex artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, dat geacht wordt te zijn gericht tot de raad en niet tot burgemeester en wethouders. De commissie neemt voorts in aanmerking, dat de bebouwing aan de Pieter Hoekmanstraat, aan de overzijde van deze straat, gezien vanuit belanghebbende’s voormalige woning, welke bebouwing aldaar bestaat uit één winkel op de hoek van de Pieter Hoekmanstraat en de Klifweg, uit magazijnen van het winkelcomplex en uit bovenwoningen, wat de winkel, de magazijnen en de bovenwoningen betreft zo goed als geheel is gerealiseerd overeenkomstig de afgegeven bouwvergunning van 20 September 1982, het vrijstellingsbesluit van burgemeester en wethouders van gelijke datum en de verklaring van geen bezwaar van 24 augustus 1982. De gestelde schade kan derhalve geacht worden te zijn veroorzaakt door het vrijstellingsbesluit ex artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Wat betreft de schade wegens mogelijke waardedaling van de woning c.a. Wijk 7 no. 4 (Pieter Hoekmanstraat 4) merkt de commissie het volgende op. De prijs die belanghebbende in 1984 voor het pand c.a. ontving bedroeg f 90.000,–. De commissie is van oordeel, dat deze prijs reëel is te achten en dat deze niet of nauwelijks hoger zou zijn geweest wanneer er aan de overzijde van de straat nog de zogenaamde regeringshuizen hadden gestaan. Belanghebbende heeft naar de mening van de commissie derhalve met betrekking tot het onderhavige pand geen vergoedbare schade geleden. Conclusie: Op grond van het vorenstaande geeft de schadebeoordelingscommissie de raad van de gemeente Urk in overweging het verzoek tot vergoeding van planschade van mevrouw J. de Vries-van Laar als bedoeld in artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening af te wijzen”. Tegen dit besluit heeft appellante beroep ingesteld krachtens artikel 49, tweede lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Appellante voert daarbij aan: dat zij tengevolge van de bepalingen van het bestemmingsplan “Urkerweg”, vastgesteld bij besluit van de raad van de gemeente Urk van 25 juni 1981 en goedgekeurd door gedeputeerde staten van Overijssel bij besluit van 17 augustus 1982, schade lijdt op grond van het volgende. 1. Omstreeks april 1984 heeft zij haar woonhuis Wijk 7, no. 4, (Pieter Hoekmanstraat 4) verkocht voor een bedrag ad f 90.000,– aan F. Hoekstra. 2. De reden van de verkoop was gelegen in het feit dat aan de overzijde van de straat het winkelcentrum gebouwd zou worden (voor de consequenties hiervan wordt verwezen naar de stukken). Kort voordat de woning werd verkocht, heeft zij nog hypotheek gegeven voor een bedrag ad f 22.000,–. Het hypotheekbedrag werd aangewend voor een aantal verbouwingen. Een andere reden van verkoop was gelegen in het feit dat haar echtgenoot in 1983 overleed, de woning voor haar te groot werd en de kosten voor onderhoud niet goed meer op te brengen waren. 3. Mede naar aanleiding van berichten uit de krant over toekenning van schadevergoeding aan de nieuwe eigenaar van bovengenoemd pand heeft zij een verzoek ingediend voor door haar geleden schade. Terzake van de mogelijk door haar geleden schade heeft de gemeente Urk de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken verzocht een rapport uit te brengen. Dit rapport is uitgebracht op 18 juni 1987. 4. Uit het rapport blijkt dat de commissie van oordeel is dat de prijs ad f 90.000,– reëel is te achten en dat deze niet of nauwelijks hoger zou zijn geweest wanneer er aan de overzijde van de straat nog de zogenaamde regeringshuizen hadden gestaan. Volgens dit rapport zou zij geen vergoedbare schade hebben geleden. De gemeente Urk werd vervolgens door de commissie in overweging gegeven het verzoek tot vergoeding van planschade af te wijzen. Dit is geschied bij besluit van 30 juli 1987. 5. De nieuwe eigenaar F. Hoekstra diende reeds eerder, namelijk op 17 december 1985, een schadeclaim in bij de gemeente Urk. De gemeente Urk heeft eveneens aan de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken om advies verzocht terzake van de door F. Hoekstra ingediende schadeclaim. 6. F. Hoekstra heeft zich in die tijd gewend tot J.W. Keij, makelaar in onroerend goed te Emmeloord. De vrije verkoopwaarde werd door bovengenoemde makelaar in de staat op 7 december 1985 geschat op f 82.500,–. Het taxatierapport wordt als bijlage overlegd. Uit het taxatierapport blijkt dat de vrije verkoopwaarde zonder aanwezigheid van de gewraakte bebouwing f 112.500,– zou hebben bedragen. De waardevermindering is derhalve getaxeerd op f 30.000,–. In het door bovengenoemde commissie uitgebrachte rapport van juli 1986 wordt onder andere overwogen dat F. Hoekstra bij de aankoop van de woning wist, althans kon weten, dat de woningen aan de overzijde van de door hem gekochte woning zouden worden gesloopt en dat aldaar de dienstruimten, de magazijnen en bovenwoningen zouden worden gebouwd. Door toch de woning te kopen heeft F. Hoekstra volgens de commissie een waardedaling geriskeerd. Dit risico dient voor rekening te blijven van F. Hoekstra. De commissie geeft aan de gemeente Urk in overweging het verzoek tot vergoeding van planschade door F. Hoekstra af te wijzen. Bij besluit van 30 oktober 1986 van de Raad der gemeente Urk wordt aan F. Hoekstra een schadevergoeding toegekend ten bedrage van f 30.000,–. De raad van de gemeente Urk legt hiermede het advies van bovengenoemde Stichting terzijde. Rekening houdend met de voorstellen van burgemeester en wethouders van 16 September 1986 en 23 oktober 1986, het taxatierapport van makelaar J.W. Keij te Emmeloord, alsmede gelet op de motie ingediend door de fractie van de Staatkundig Gereformeerde Partij, komt de Raad tot vorengenoemd besluit; dat deze schade f 22.500,– bedraagt, berekend als volgt: vrije verkoopwaarde conform taxatierapport Keij                                                                                                 f 112.500,–

verkoopprijs onroerend goed aan F. Hoekstra

f 90.000,–

—————- door haar geleden schade

f 22.500,–

dat deze schade redelijkerwijze niet te haren laste behoort te blijven; dat de raad van voornoemde gemeente bij voormeld besluit van 30 juli 1987 de gevraagde schadevergoeding geweigerd heeft. Zij lijdt echter wel degelijk schade; de raad erkent immers in haar beslissing van 30 oktober 1986 ter zake van de schadeclaim van F. Hoekstra dat tengevolge van het bestemmingsplan “Urkerweg” de vrije verkoopwaarde van de door haar verkochte woning gezakt is van f 112.500,– naar f 82.500,–. F. Hoekstra koopt de woning voor f 90.000,–, terwijl de vrije verkoopwaarde getaxeerd is op f 82.500,–. F. Hoekstra lijdt derhalve schade. Zij lijdt eveneens schade, immers de woning wordt f 22.500,– onder de getaxeerde vrije verkoopwaarde (namelijk in de situatie dat het bestemmingsplan “Urkerweg” niet zou hebben bestaan) verkocht. De schade van F. Hoekstra wordt erkend; de schade van haar wordt niet erkend.

De raad heeft gehandeld in strijd met het gelijkheidsbeginsel; gevallen die in redelijkheid moeten worden gelijkgesteld, verdienen door de overheid gelijke behandeling. Het nadeel dat zij lijdt overschrijdt een zekere onevenredigheid. Deze schade dient te vallen onder de collectieve risicosfeer. De raad heeft bij afweging van de betrokken belangen niet in redelijkheid tot het besluit kunnen komen. De raad heeft bovendien gehandeld in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel; namelijk door haar niet bijtijds mededeling te doen van het feit dat de behandeling van haar verzoek reeds op 30 juli 1987 zou plaatsvinden. Bij schrijven van 9 juli 1987 deelden burgemeester en wethouders mede dat naar verwachting door de gemeenteraad in zijn vergadering van 24 September 1987 een beslissing terzake genomen zou kunnen worden. Door deze mededeling wordt de verwachting gewekt dat de behandeling van het verzoek in ieder geval niet voor 24 september 1987 zou plaatsvinden. Doordat de behandeling heeft plaatsgevonden op 30 juli 1987 was zij niet voldoende in de gelegenheid fracties van de gemeenteraad te benaderen teneinde haar standpunt te kunnen motiveren. Redenen waarom zij verzoekt het besluit van de raad van de gemeente Urk van 30 juli 1987 te vernietigen en haar vergoeding van deze schade toe te kennen, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 mei 1984 (de woning werd in april 1984 verkocht) tot het tijdstip van de uitkering van de schadevergoeding. Desgevraagd heeft verweerder een verweerschrift ingediend. Voorts heeft de Adviseur ten behoeve van de Raad van State een ambtsbericht uitgebracht. Het geschil is op 15 januari 1990 behandeld in een openbare vergadering van de Afdeling, waarin appellante in persoon en bij monde van mr. J.M. Lenards haar standpunt nader heeft toegelicht. Verweerder is niet in even vermelde vergadering verschenen. In rechte Het onderwerpelijke geschil is aanhangig gemaakt door een beroep op de Kroon. Inmiddels is de Tijdelijke wet Kroongeschillen in werking getreden. Ingevolge artikel 1, eerste lid, van deze wet is de Afdeling met de beslissing van het geschil belast. Krachtens artikel 49, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening kent de gemeenteraad, indien en voor zover blijkt dat een belanghebbende ten gevolge van onder meer de beslissing omtrent vrijstelling als bedoeld in artikel 19 van deze wet schade lijdt of zal lijden welke redelijkerwijze niet of niet geheel te zijnen laste behoort te blijven en waarvan de vergoeding niet of niet voldoende door aankoop, onteigening of anderszins is verzekerd, hem op zijn verzoek een naar billijkheid te bepalen schadevergoeding toe. Appellante heeft bij een ongedateerd op 11 november 1986 bij de gemeente Urk ingekomen schrijven verweerder verzocht om vergoeding van de schade welke zij stelt te hebben geleden, doordat tegenover haar voormalige woning Wijk 7, no. 4, een winkelcentrum is gebouwd. Verweerder heeft het onderwerpelijke verzoek afgewezen op grond van de overweging dat appellante geen schade heeft geleden die voor vergoeding in aanmerking komt. Naar het oordeel van verweerder is de prijs die appellante in 1984 bij de verkoop van haar woning heeft ontvangen, f 90.000,–, regel te achten en zou deze nauwelijks hoger zijn geweest wanneer aan de overzijde van de straat nog de zogenaamde regeringshuizen hadden gestaan. Appellante kan zich hier niet mee verenigen en heeft onder meer aangevoerd dat verweerder bij besluit van 30 oktober 1986 ter zake van het verzoek om vergoeding van planschade van F. Hoekstra met betrekking tot hetzelfde pand is uitgegaan van een vrije verkoopwaarde van f 112.500,– indien vorenbedoeld winkelcentrum niet zou zijn gerealiseerd. Verweerder had haar naar haar mening dan ook een schadevergoeding ter hoogte van f 22.500,– behoren toe te kennen vermeerderd met rente vanaf 1 mei 1984. Blijkens de stukken is appellante tot april 1984 eigenares geweest van de op de percelen kadastraal bekend gemeente Urk, Sectie B, nos 1362 en 2556 gelegen woning Wijk 7, no. 4. Dit pand heeft zij toen verkocht aan F. Hoekstra voor een bedrag van f 90.000,–. Voor het gebied tegenover de voormalige woning van appellante welk gebied wordt omsloten door de Pieter Hoekmanstraat, de Klifstraat en de Prins Hendrikstraat, gold destijds het op 21 april 1961 door verweerder vastgestelde en op 5 februari 1962 door gedeputeerde staten van Overijssel goedgekeurde bestemmingsplan “Saneringsplan Urk”. In dit bestemmingsplan had vorenbedoeld gebied, waar zich feitelijk een rij woningen bevond,,de bestemming “openbaar groen” gekregen. Burgemeester en wethouders van Urk hebben op 20 September 1982 na toepassing van artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, juncto artikel 50, achtst3 lid, van de Woningwet bouwvergunning verleend voor de bouw op dit gebied van een winkelcomplex met magazijnen en bovenwoningen. F. Hoekstra heeft verweerder op 17 december 1985 verzocht om vergoeding van de schade in de vorm van een waardevermindering van vorenvermelde woning Wijk 7, no. 4 ter hoogte van f 30.000,– welke hij stelt te hebben geleden als gevolg van de realisering van genoemd winkelcomplex tegenover deze woning. Ter ondersteuning van zijn verzoek heeft hij een taxatierapport van een makelaar uit Emmeloord overgelegd, waarin de vrije verkoopwaarde van de woning op f 82.500,– wordt geraamd, terwijl de vrije verkoopwaarde naar schatting van deze makelaar f 112.500,– zou hebben bedragen, indien ter plaatse geen winkels en woningen zouden zijn gebouwd. Bij besluit van 30 oktober 1986 heeft verweerder de in het even bedoelde taxatierapport genoemde bedragen overgenomen en F. Hoekstra op grond van artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening een vergoeding toegekend van f 30.000,–. De Afdeling stelt vast dat de vrije verkoopwaarde van de woning Wijk 7, no. 4, en de invloed van de bouw van bedoeld winkelcomplex op die waarde naar aanleiding van de onderscheiden verzoeken om schadevergoeding van F. Hoekstra en appellante door verweerder verschillend is gewaardeerd. Het gelijkheidsbeginsel brengt naar het oordeel van de Afdeling echter met zich, dat, nu verweerder naar aanleiding van het verzoek van F. Hoekstra zowel de vrije verkoopwaarde van de woning Wijk 7, no. 4, als de waardedaling van de woning als gevolg van de bouw van het winkelcomplex reeds had vastgesteld, hij ook bij de beoordeling van het verzoek van appellante van die waarde respectievelijk waardedaling had behoren uit te gaan. Door thans een van de eerdere waardebepaling afwijkende vrije verkoopwaarde te hanteren en daarmee samenhangend te concluderen dat de vrije verkoopwaarde nauwelijks is beïnvloed door de bouw van meergenoemd winkelcomplex, heeft verweerder dan ook in strijd met vorenbedoeld beginsel gehandeld, zodat het bestreden besluit dient te worden vernietigd op de grond genoemd in artikel 2, eerste lid, onder d, van de Tijdelijke wet Kroongeschillen. In aanmerking genomen dat de woning Wijk 7, no. 4, uitgaande van de waardering van deze woning door verweerder van 30 oktober 1986, door het verlenen van de vrijstelling als bedoeld in artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening door de bouw van het winkelcomplex in waarde is gedaald van f 112.500,– naar f 82.500,–, heeft appellante als gevolg van het verlenen van bedoelde vrijstelling een nadeel ondervonden van (f 112.500,– – f 90.000,–=) f 22.500,–. Aangezien voorts niet is gebleken van feiten of omstandigheden op grond waarvan deze schade redelijkerwijze ten laste van appellante zou moeten blijven, brengt naar het oordeel van de Afdeling de billijkheid met zich dat de door appellante geleden schade volledig wordt vergoed. De Afdeling acht derhalve termen aanwezig om met toepassing van artikel 5, eerste lid, van de Tijdelijke wet Kroongeschillen appellante alsnog op de voet van artikel 49, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening een schadevergoeding toe te kennen van f 22.500,–, vermeerderd met rente, vanaf 2 januari 1984, zijnde de datum waarop de vrijstelling als bedoeld in artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening rechtens onaantastbaar is geworden.


bron: www.rechtspraak.nl