AgRS 4 oktober 1990, G09.88.0058, Inkomens- omzetschade Westkapelle

Uitspraak in het geschil tussen: B.A. de Goede en mevrouw A. de Goede-Lageveen, beiden te Westkapelle (appellanten) en de raad der gemeente Westkapelle (verweerder). Overzicht van het geschil Verweerder heeft bij zijn besluit van 25 augustus 1988 afgewezen het verzoek van appellanten om toekenning van een schadevergoeding als bedoeld in artikel 49 der Wet op de Ruimtelijke Ordening. Het besluit met bijlagen is aan deze uitspraak gehecht. Tegen dit besluit hebben appellanten beroep ingesteld krachtens artikel 49, tweede lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Het beroepschrift, alsmede het aanvullend beroepschrift is aan deze uitspraak gehecht. Desgevraagd heeft verweerder een verweerschrift ingediend. Voorts heeft de Adviseur ten behoeve van de Raad van State een ambtsbericht uitgebracht. Het geschil is op 17 September 1990 behandeld in een openbare vergadering van de Afdeling, waarin appellanten in persoon en vertegenwoordigd door mr. B.P.M. van Ravels en verweerder bij monde van mr. M. de Clercq en J. Kaland, hun standpunten hebben toegelicht. In rechte Krachtens artikel 49, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening kent de gemeenteraad, indien en voor zover blijkt dat een belanghebbende ten gevolge van onder meer de beslissing omtrent vrijstelling als bedoeld in de artikelen 17, 18, 18a of 19, schade lijdt of zal lijden welke redelijkerwijze niet of niet geheel te zijnen laste behoort te blijven en waarvan de vergoeding niet of niet voldoende door aankoop, onteigening of anderszins is verzekerd, hem op zijn verzoek om naar billijkheid te bepalen schadevergoeding toe. Bij brief van 6 juli 1987, nader aangevuld bij brief van 5 februari 1988, hebben appellanten verweerder verzocht om vergoeding van de schade, welke zij stellen te lijden ten gevolge van de met toepassing van artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening tot stand gekomen uitbreiding van het gemeentehuis te Westkapelle. Appellanten zijn sedert 1977 eigenaar van het op de hoek van de Papestraat en de Zuidstraat gelegen pand Zuidstraat 97, waarin een restaurant, appartementencomplex en een snelresto zijn gevestigd, genaamd “de Valk”. Door de uitbreiding is de westelijke gevel van het gemeentehuis op 7,5 meter van de oostgevel van hun pand komen te staan, een afstand die eerst 12 meter bedroeg. Hierdoor is naar de mening van appellanten het uitzicht vanuit hun bedrijfspand verslechterd en de lichtinval verminderd. Voorts stellen appellanten dat de uitbreiding tot gevolg heeft dat de looproute van de toeristen zich heeft gewijzigd en het bedrijf minder opvalt. Een en ander heeft tot gevolg dat de bedrijfsomzet van alle drie de bedrijfsonderdelen – snelresto, appartementen-complex en restaurant – is gedaald, waardoor zij zowel inkomens- als vermogensschade lijden. Verweerder heeft onder verwijzing naar een advies van de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken het verzoek van appellanten afgewezen met als redengeving dat een omzetdaling in het appartementenhotel “de Valk” geen gevolg is van de uitbreiding van het gemeentehuis en dat evenmin sprake is van een waardedaling van het onroerend goed. Appellanten kunnen zich met deze beslissing niet verenigen en hebben in beroep onder meer gesteld dat verweerder onvoldoende rekening heeft gehouden met alle feiten en omstandigheden. voorts zijn appellanten van mening dat het bestreden besluit is genomen in strijd met het motiveringsbeginsel, nu verweerder zonder nadere motivering voorbij is gegaan aan de door appellanten gemaakte opmerkingen naar aanleiding van het door de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken uitgebrachte advies. De Afdeling overweegt het volgende. Uit de stukken blijkt dat ten tijde van de aankoop van het pand door appellanten ter plaatse het Bestemmingsplan “Bebouwde kom”, dat door gedeputeerde staten bij besluit van 3 juli 1973 onherroepelijk was goedgekeurd, vigeerde. Het perceel van appellanten was in dit plan voor een groot deel bestemd tot “woondoeleinden en detailhandel” en voor het overige tot “erf”. Deze bestemmingen maakten, gelet op het bepaalde in de artikelen 9 en 10 van de planvoorschriften, de bouw van een horecabedrijf tot een bepaalde hoogte mogelijk. De gronden waarop het gemeentehuis was gesitueerd hadden de bestemming “openbare en bijzondere doeleinden”, terwijl de ruimte tussen beide panden bestemd was voor “verkeersdoeleinden”. Op 29 maart 1984 heeft verweerder voor de uitbreiding van het gemeentehuis een voorbereidingsbesluit genomen. Vervolgens hebben burgemeester en wethouders van Westkapelle bij besluit van 26 maart 1985, nadat gedeputeerde staten van Zeeland bij besluit van 19 maart 1985 een verklaring van geen bezwaar hadden verleend als bedoeld in artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, met toepassing van dit artikel vergunning verleend voor de bouw van de uitbreiding van het gemeentehuis. Het tegen de afgifte van de verklaring van geen bezwaar door appellanten ingestelde beroep heeft de Afdeling rechtspraak van de Raad van State in haar uitspraak van 25 mei 1987 verworpen. Ter beoordeling van het verzoek van appellanten heeft verweerder dan ook terecht de met toepassing van artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening ontstane planologische situatie vergeleken met het planologisch regime voortvloeiend uit het Bestemmingsplan “Bebouwde kom”. Vastgesteld moet verder worden dat niet in geding is dat appellanten ten tijde van de aankoop van het pand geen rekening hoefden te houden met de thans gerealiseerde uitbreiding van het gemeentehuis. Ten aanzien van de mogelijk uit de wijziging van het planologisch regime voortvloeiende nadelige gevolgen voor de snelresto overweegt de Afdeling het volgende. Verweerder is blijkens de stukken dienaangaande van oordeel dat gelet op het gestelde in het verzoekschrift van appellanten dit bedrijfsonderdeel niet in de aanvraag om schadevergoeding is begrepen. Verweerder is voorts blijkens een overweging ten overvloede in het rapport van de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken de opvatting toegedaan dat de later geclaimde omzetdaling moet worden toegeschreven aan het ontbreken van een adequate personele bezetting. Aan verweerder moet worden toegegeven dat appellanten in hun oorspronkelijke verzoek om schadevergoeding van 6 juli 1987 geen schadevergoeding hebben geclaimd ten aanzien van hun snelresto. De naar aanleiding van dit verzoek door verweerder vastgestelde procedureverordening, waarin de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken als schadebeoordelingscommissie is aangewezen, biedt partijen evenwel de mogelijkheid hun standpunten nader uiteen te zetten. Blijkens de stukken is een hoorzitting gehouden en hebben partijen aan de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken stukken overgelegd, waarop zij over en weer hebben kunnen reageren. De Afdeling is van oordeel dat appellanten in dit stadium van de procedure hun verzoek om schadevergoeding verder mochten aanvullen, zoals zij onder meer bij brief van 5 februari 1988 hebben gedaan. Verweerder is dan ook ten onrechte slechts ten overvloede ingegaan op de gevolgen die de uitbreiding van het gemeentehuis heeft voor de snelresto. Uit de stukken blijkt voorts dat de snelresto na een verbouwing in 1979 is gerealiseerd en gevestigd is aan de zijde van het pand dat aan de Papestraat is gelegen. De Papestraat is door de uitbreiding van het gemeentehuis versmald en heeft nauwelijks trottoirs. Aannemelijk is dat hierdoor het aantal passanten is verminderd, hetgeen van invloed kan zijn op de omzet van de snelresto. Hierbij moet in aanmerking worden genomen dat, naar uit het ambtsbericht van de Adviseur ten behoeve van de Raad van State is gebleken, de aard en de inrichting van de snelresto een gewone snackbar te boven gaat, hetgeen pas op korte afstand van het bedrijf valt waar te nemen. Aan deze aspecten is verweerder eveneens ten onrechte voorbijgegaan. Weliswaar kan een daling van de omzet worden veroorzaakt door verschillende factoren, waarbij een adequate personeelsbezetting een rol kan spelen, doch dit neemt niet weg dat verweerder had dienen te onderzoeken in hoeverre de uitbreiding van het gemeentehuis van invloed is geweest op de omzetdaling van de snelresto. De Afdeling overweegt voorts ten aanzien van de beweerdelijk geleden schade in het restaurant het volgende. Verweerder heeft zijn oordeel dat de omzetdaling in het restaurant geen gevolg is van de wijziging van het planologisch regime onder meer gebaseerd op de overwegingen in het rapport van de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken dat het uitzicht vanuit het restaurant en het zicht daarop door de uitbreiding van het gemeentehuis niet wezenlijk zijn veranderd. Voorts merkt de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken in haar rapport op dat door de uitbreiding de zon- en lichttoetreding in het restaurant, nu het restaurant pas om 12.00 uur opengaat en op dat tijdstip de zon niet meer op de oostgevel van het pand schijnt, niet zal verslechteren. Uit de stukken blijkt dat het restaurant 72 zitplaatsen telt, waarvan de helft bestaat uit raamtafels. Een gedeelte van deze raamtafels ziet uit op de Papestraat. Op grond van het ambtsbericht van de Adviseur ten behoeve van de Raad van State moet worden aangenomen dat het zicht op het bedrijf van appellanten vanaf de Zuidstraat en het direct daarop aansluitende gedeelte van de Markt slechts zeer beperkt is afgenomen en vanaf het oostelijke gedeelte van de Markt zelfs in het geheel niet. Met verweerder is de Afdeling dan ook van oordeel dat het zicht op het restaurant niet zodanig is gewijzigd dat hierdoor de omzet nadelig zal worden beïnvloed. De opvatting van verweerder dat het uitzicht vanuit het restaurant niet is verslechterd, kan de Afdeling echter niet delen. Mede gelet op de hoogte van de nieuwe gevel van het gemeentehuis – de nokhoogte bedraagt 10,75 meter – en de huidige afstand tussen beide panden is de Afdeling van oordeel dat het uitzicht vanuit het gedeelte van het restaurant dat aan de Papestraat is gelegen, in nadelige zin is gewijzigd, hetgeen van invloed kan zijn op de omzet van het restaurant. Ten aanzien van de verminderde lichtinval merkt de Afdeling het volgende op. Appellanten hebben naar aanleiding van het advies van de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken aan verweerder ter zake gesteld dat zij in de zomermaanden ook ’s ochtends open zijn. Verweerder is in zijn bestreden besluit aan die opmerking voorbij gegaan. Wel heeft hij in zijn verweerschrift gesteld dat de openingstijden ontleend zijn aan een door appellanten zelf overhandigde brochure. Wat hier verder ook van zij, de Afdeling is van oordeel dat verweerder, nu hij alvorens hij zijn bestreden besluit nam wist dat een van de gegevens waarop een onderdeel van het advies van de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken was gebaseerd naar de stelling van appellanten onjuist was, dit aspect nader had dienen te onderzoeken dan wel had dienen te motiveren waarom dit gegeven niet van betekenis was voor zijn oordeelsvorming. Het vorenstaande leidt de Afdeling tot het oordeel dat verweerder bij zijn besluitvorming zowel ten aanzien van het uitzicht als ten aanzien van de verminderde lichtinval uitgegaan is van onjuiste feiten casu quo van feiten waarvan de juistheid onvoldoende is komen vast te staan. Ten aanzien van de schade die appellanten stellen te lijden bij de verhuur van de appartementen overweegt de Afdeling het volgende. Uit de stukken blijkt dat appellanten het hotelgedeelte van het pand, dat op de eerste verdieping was gesitueerd, en de kapverdieping in 1985 geheel hebben verbouwd tot een appartementencomplex. Op beide verdiepingen zijn in totaal 16 ��nkamer-appartementen gevestigd, waarvan 12 voor 4 personen en 4 voor 2 personen. Hiervan zijn er 8 aan de zijde van de Papestraat gevestigd. verweerder is van oordeel dat de mogelijke schade die appellanten door de uitbreiding van het gemeentehuis ondervinden voor hun rekening dient te blijven, nu appellanten alvorens zij tot de verbouwing overgingen op de hoogte waren van de uitbreidingsplannen van de gemeente. Immers op het moment dat appellanten een bouwvergunning voor het appartementencomplex aanvroegen was voor de voorgenomen uitbreiding van het gemeentehuis reeds een voorbereidingsbesluit genomen. Appellanten stellen zich dienaangaande op het standpunt dat zij in 1977 bij de aankoop van het pand voornemens waren het gehele pand om financiale redenen in fasen te renoveren en dat verweerder hiervan op de hoogte was. De Afdeling kan het standpunt van verweerder niet delen voor zover hij hiermee beoogt te stellen dat appellanten van hun verbouwing hadden moeten afzien. Hierbij moet in aanmerking worden genomen dat een bedrijf als hier in geding in verband met de concurrentie regelmatig zal dienen te investeren om de aangeboden accomodatie aan de eisen des tijds aan te passen. Wel mocht van appellanten worden verlangd dat zij, op de hoogte van het feit dat het gemeentehuis naar alle waarschijnlijkheid in westelijke richting zou worden uitgebreid, zouden onderzoeken of zij door een aanpassing van hun verbouwingsplannen, door bijvoorbeeld de indeling van het complex te wijzigen, de mogelijk nadelige gevolgen voor wat betreft uitzicht en lichtinval hadden kunnen beperken. Ter zitting is echter gebleken dat voor appellanten in dezen geen alternatief bestond. Verweerder heeft dan ook ten onrechte geoordeeld dat de mogelijke schade die appellanten met betrekking tot de verhuur van appartementen van de wijziging in het planologisch regime lijden redelijkerwijs voor hun rekening dient te blijven. Tenslotte is ter zitting gebleken dat de opvatting van verweerder, dat de omzetdaling geen gevolg is van de gewraakte uitbreiding, steunt op financigle gegevens ontleend aan de boekhouding van appellanten. Dit blijkt echter niet uit het bestreden besluit noch uit het daaraan ten grondslag liggende advies van de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken. De Afdeling kan zich hier dan ook geen oordeel over vormen. Uit het vorenstaande volgt dat het bestreden besluit in strijd is met de in het algemeen rechtsbewustzijn levende beginselen van behoorlijk bestuur dat een beslissing zorgvuldig moet worden voorbereid en genomen en.dat een besluit moet kunnen worden gedragen door de daaraan ten grondslag gelegde motivering. De Afdeling is derhalve van oordeel dat het bestreden besluit op grond van artikel 2, eerste lid, onder d, van de Tijdelijke wet Kroongeschillen dient te worden vernietigd. De Afdeling acht tenslotte termen aanwezig om in het belang van appellanten aan de verplichting van verweerder overeenkomstig artikel 5, tweede lid, van de Tijdelijke wet Kroongeschillen met inachtneming van deze uitspraak opnieuw in de zaak te voorzien een termijn van zes maanden te verbinden.


bron: www.rechtspraak.nl