Inschakeling StAB door rechtbanken en Afdeling.
Bij de inschakeling van de StAB door rechtbanken en de Afdeling in het kader van een planschadeprocedure plaats ik kanttekeningen. Onderstaand artikel schets ik de onderdelen die in een planschadeadvies voorkomen. De inschakeling van de StAB bij deze onderdelen en de gevolgen voor de gemeentelijke besluitvorming en het onderliggende advies van de door burgemeester en wethouders ingeschakelde deskundige.
Een planschadeadvies is opgebouwd uit een aantal onderdelen. In de eerste plaats dienen de uitgangspunten te worden gedefinieerd, die van belang zijn voor de planologische vergelijking. Het betreft een juridische exercitie die onderhevig is aan een volledige toetsing door de rechter. Het tweede onderdeel van het advies is dat onderdeel van het advies waarin de vraag dient te worden beantwoord of sprake is van een planologische verslechtering. De rechterlijke toetsing heeft bij de beoordeling van deze vraag al een meer marginaal karakter. Indien sprake is van een planologische verslechtering dient vervolgens de hoogte van de schade te worden vastgesteld. De rechterlijke toetsing is hier marginaal. Bij de vergoedbaarheid van de schade, ik wijs op de voorzienbaarheid van de schade, het normale maatschappelijke risico en het anderszins verzekerd zijn van de schade, is de rechterlijke toetsing wederom volledig. Met dien verstande dat met betrekking tot de hoogte van de drempel bij het normale maatschappelijke risico het bestuursorgaan beleidsvrijheid toekomt en de toetsing dus marginaal is.
Resumerend: Bij de vraag of sprake is van een planologische verslechtering en de vraag hoeveel de planschade bedraagt betreft het waarderingsvraagstukken. Bij definiëring van de uitgangspunten die aan de planologische vergelijking ten grondslag liggen gaat het om rechtsvragen. Ook bij de vergoedbaarheid van de schade handelt het om rechtsvragen.
In mijn praktijk zie ik dat de rechter de StAB (ook) inschakelt bij de beantwoording van rechtsvragen. Dit is naar mijn mening merkwaardig omdat de rechter zelf benoemd is om rechtsvragen te beantwoorden. Ik ben de mening toegedaan dat de StAB voor de beantwoording van rechtsvragen niet ingeschakeld zou moeten worden. Blijven over de waarderingsvraagstukken. Het betreft de vragen of er sprake is van een planologische verslechtering en zo ja hoeveel de planschade bedraagt.
Voor de begroting van de schade geldt dat de StAB daarvoor de benodigde kennis niet in huis heeft. Voor de begroting van de schade trekt de StAB externe adviseurs aan. Alleen met betrekking tot de vraag of sprake is van een planologische verslechtering zou de StAB naar mijn mening een rol kunnen spelen.
In een planschadeprocedure waarbij de StAB niet wordt ingeschakeld geldt ten aanzien van de status van een advies van een door burgemeester en wethouders ingeschakelde deskundige dat zij dit advies mogen volgen tenzij concrete aanknopingspunten naar voren zijn gebracht waaruit blijkt dat het advies onzorgvuldig is voorbereid en/of aan het advies zodanige gebreken kleven dat het advies in alle redelijkheid niet had kan worden gevolgd. Daarbij dient in acht genomen te worden dat in beginsel van gebreken geen sprake is indien het verschil van inzicht betrekking heeft op de waarderingsvraagstukken. Verschil in waardering met betrekking tot de vraag of sprake is van een planologische verslechtering en hoeveel de daaruit voortvloeiende schade bedraagt brengt in beginsel niet met zich mee dat sprake is van een gebrekkig advies.
In een planschadeprocedure waar evenwel de rechter de StAB inschakelt kan dit anders uitpakken. Het advies van de door burgemeester en wethouders ingeschakelde deskundige krijgt een andere status. Waarderingsverschillen, zelfs kleine, kunnen ertoe leiden dat het advies van de door burgemeester en wethouders ingeschakelde deskundige aan de kant wordt gezet. Dit is mijns inziens niet juist, temeer omdat de StAB zelf niet taxeert en de taxatie bovendien uitbesteed aan taxateurs die geen of geen ruime ervaring hebben op het gebied van het taxeren van planschade. Bij hoge uitzondering maakt de Afdeling een uitzondering op dit uitgangspunt. Ik verwijs naar AbRS 26 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:56.