Nadeelcompensatie en planschade

De basis voor het beginsel van de nadeelcompensatie ligt in het niet gecodificeerde algemene rechtsbeginsel van de gelijke verdeling van de publieke lasten. Het zognaamde égalité-beginsel. Dit beginsel is, zoals wel eens wordt gesteld, overigens niet gecodificeerd in artikel 3:4, lid 2, Awb. Het begrip nadeelcompensatie wordt in deze kennisbank gebruikt voor gecodificeerde en schadevergoedingsregelingen.

Alleen de ruimtelijk relevante gevolgen van het schadeveroorzakende plan en de objectief redelijkerwijs te verwachten overlast zijn van belang voor de planvergelijking en derhalve toe te rekenen aan de planologische maatregel. Schade als gevolg van de feitelijke uitvoeringswerkzaamheden kunnen onder voorwaarden via de weg van nadeelcompensatie worden vergoed, maar dan dient er wel een nadeelcompensatieverordening te zijn vastgesteld die ook de schade van feitelijk handelen vergoedt.

Bij het ontbreken van een dergelijke verordening dient thans te worden teruggevallen op het égalitébeginsel. Het betreft een ongeschreven rechtsbeginsel. Dit beginsel verplicht tot het vergoeden van onevenredige nadelen die rechtmatige handelingen in het kader van de uitoefening van een aan het publiekrecht ontleende bevoegdheid hebben veroorzaakt. Er bestaat alleen dan recht op vergoeding van schade indien de schade het normale maatschappelijke risico te boven gaat en het betreft een beperkte groep die ten opzichte van anderen onevenredig wordt getroffen (abnormale en speciale last). De schade moet voorts dus voortvloeien uit een publiekrechtelijke bevoegdheid (materiële connexiteit) en het schade veroorzakende besluit moet voor beroep vatbaar zijn geweest (processuele connexiteit).

Dus: Indien teruggevallen moet worden op het égalitébeginsel komt schade als gevolg van feitelijk handelen ook niet langs deze weg voor vergoeding in aanmerking, dan wel kan dit niet appelabele besluiten leiden.

Jurisprudentie