Niet verwezenlijkte binnenplanse afwijkingsbevoegdheden

Welke rol speelt een niet verwezenlijkte binnenplanse afwijkingsbevoegdheid in het kader van de voorzienbaarheid.

Met betrekking tot voorzienbaarheid geldt dat indien op het moment van aankoop van een onroerende zaak voor een redelijk denkend en handelend koper aanleiding bestond om rekening te houden met de kans dat de planologische situatie ter plaatse in ongunstige zin zou veranderen, de planschade voorzienbaar is en deze moet voor rekening van de koper worden gelaten, omdat hij in dat geval geacht wordt de mogelijkheid van verwezenlijking van de negatieve ontwikkeling te hebben betrokken bij het overeenkomen van de koopprijs. Indien ten tijde van de aankoop een andere ontwikkeling voorzienbaar was dan de uiteindelijk gerealiseerde ontwikkeling, dient die verwezenlijkte ontwikkeling te worden vergeleken met ten tijde van de aankoop kenbare ontwikkeling. Zie bijvoorbeeld Doesburg AbRS  6 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1882.

In de uitspraak Doesburg ging het om de voorzienbaarheid op basis van een structuurplan. Op deze plek stel ik de vraag aan de orde of voorzienbaarheid kan worden ontleend aan een niet uitgeoefende wijzigingsbevoegdheid, dan wel een niet uitgeoefende binnenplanse afwijkingsbevoegdheid die te tijde van de aankoop was opgenomen in het vigerende bestemmingsplan.

Het lijkt er op dat de Afdeling bij niet-uitgeoefende wijzigingsbevoegdheden en niet-uitgeoefende afwijkingsbevoegdheden eenzelfde van de uitspraak Doesburg afwijkende lijn hanteert. Zie AbRS 16 maart 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT0549, Wijzigingsbevoegdheid Echt en AbRS 23 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3139, binnenplanse afwijkingsbevoegdheid Wormerland. Zij kunnen in het kader van de voorzienbaarheid een rol spelen, als de als gevolg van de planologische wijziging gegeven bouw- of gebruiksmogelijkheden min of meer op één lijn te stellen zijn met die welke op grond van de binnenplanse afwijkingsmogelijkheid of wijzigingsbevoegdheid hadden kunnen worden gerealiseerd en de conclusie gerechtvaardigd is dat de planologische verslechtering in beide gevallen ongeveer dezelfde is.

Het moet voor juist worden gehouden, dat de formulering een beperking inhoudt ten opzichte van de lijn uitgezet in onder meer de uitspraak Doesburg. Mijns inziens kan dat niet worden gerechtvaardigd door het verschil tussen een beleidsvoornemen op basis van bijvoorbeeld een structuurplan of structuurvisie en de in een bestemmingsplan opgenomen maar nog niet uitgeoefende afwijkings- of wijzigingsbevoegdheid. De afwijkings- of wijzigingsbevoegdheid kan worden aangemerkt als vastgesteld planologisch beleid (en is mijns inziens meer dan een beleidsvoornemen), dat indien uitgeoefend in beginsel tot voorzienbaarheid zou leiden. Het verschil moet hem dan zitten in het niet-uitgeoefend zijn van het beleid. Maar het “niet-uitgeoefend zijn, geldt voor beleidsvoornemen op basis van een structuurplan of ander (niet in het bestemmingsplan opgenomen) beleid ook (zie Doesburg). Dat laatste beleidsvoornemen staat bovendien verder af van beleid opgenomen in een bestemmingsplan. Het onderscheid ontgaat mij derhalve. Mijns inziens zou aan een niet-uitgeoefende afwijking- of wijzigingsbevoegdheid derhalve wel (en mogelijk zelfs eerder) de voorzienbaarheid dienen te kunnen worden afgeleid.

Jurisprudentie