Voorzienbaarheid
De hoofdregel voor voorzienbaarheid is dat ten tijde van de aankoop er een concreet beleidsvoornemen (van de zijde de overheid) moet zijn dat overigens geen formele status behoeft te hebben, waarvan de gelaedeerde voorafgaand aan de aankoop kennis had kunnen nemen. Om op grond van een concreet beleidsvoornemen voorzienbaarheid te kunnen aannemen, moet een redelijk denkend en handelend koper uit de openbaarmaking daarvan kunnen begrijpen op welk gebied dat beleidsvoornemen betrekking heeft, wat de zakelijke inhoud ervan is, en dat hij van de inhoud ervan kan kennisnemen.
Uit de jurisprudentie van de Afdeling blijkt, zie bijvoorbeeld AbRS 28 september 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2582, dat bij het bepalen van de voorzienbaarheid van de schade geen betekenis toekomt aan de grootte van de ten tijde van de beslissing tot investering bestaande kans dat de schade niet zou ontstaan.
Van voorzienbaarheid is geen sprake indien er alleen maar sprake van plannen van derden is, waarvan overigens wel vaststaat dat de gelaedeerde daarvan kennis heeft genomen voorafgaand aan de koop, maar nog niet bekend is of de overheid daaraan zal meewerken. Zie AbRS 25 januari 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AV0284 en AbRS 22 februari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV6509. Uitzondering op de in de vorige zin genoemde omstandigheden is de uitspraak AbRS 18 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1159, waarin de de gelaedeerde in casu in een contractuele relatie met de initiatiefnemer van de bouwplannen staat, waarin hem te kennen is gegeven van de bouwvoornemens.
Voorzienbaarheid kan in hoofdzaak ontleend worden aan planologisch beleid van de overheid. Het betreft zowel planologisch beleid van de gemeentelijke, provinciale en rijksoverheid.
In bepaalde omstandigheden heeft de gelaedeerde een onderzoeksplicht en dient hij informatie in te winnen bij de gemeente. Zie bijvoorbeeld AbRS 14 april 2004, zaaknr. 200305153/1. Anders zie AbRS 26 november 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4239
Soms wordt met het leerstuk van de voorzienbaarheid anders omgegaan in verband met de bijzondere positie van gelaedeerde. Zie bijvoorbeeld Rb Arnhem d.d. 20 juni 2002, ECLI:NL:RBARN:2002:AE4762 en zie het subtrefwoord bijzondere positie gelaedeerde.
In de onderhavige paragraaf wordt de risico-aanvaarding beperkt tot de actieve risico-aanvaarding. Voor passieve risico-aanvaarding zie vervallen bouw- en gebruiksmogelijkheid bij risico-aanvaarding.
Het aspect voorzienbaarheid dient te worden onderscheiden van het normale maatschappelijk risico. Bij het normale maatschappelijke risico gaat het om algemene maatschappelijke ontwikkelingen waarmee rekening dient te worden gehouden ook al bestaat geen zicht op de omvang waarin, de plaats waar en het moment waarop deze zich zullen concretiseren en de omvang van de nadelen die daaruit eventueel zullen voortvloeien. Bij voorzienbaarheid betreft het omstandigheden aan de kant van de gelaedeerde, die met zich mee brengen dat de schade geheel of gedeeltelijk voor zijn of haar rekening blijft.
Hiernaast > is de jurisprudentie met betrekking tot voorzienbaarheid nader gerubriceerd in de volgende rubrieken
Jurisprudentie
-
AbRS 5 november 2025, ECLI:NL:RVS:2025:
-
AbRS 26 april 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2020 Voorzienbaarheid zoekgebieden Terschelling
-
AbRS 28 juli 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1667. Gedeputeerde staten van Limburg Buitenring Parkstad Limburg (voorzienbaarheid en nmr)
-
AbRS 9 juni 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1206, Verplichting uit omgevingsverordening.
-
AbRS 26 augustus 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2032, Rotonde Kerkrade
-
AbRS 26 augustus 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2042, Voorzienbaarheid en nmr Buitenring Parkstad Limburg
-
AbRS 19 augustus 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1984, Geen doorbreking voorzienbaarheid Zundert
-
AbRS 11 maart 2020, ECLI:NL:RVS:2020:728, Voorzienbaarheid op t.t.v. aankoop geldende bestemmingsplan Amsterdam
-
AbRS 29 januari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:279, Voorzienbaarheid Tilburg
-
AbRS 4 december 2019, ECLI:NL:RVS:4097, Vergelijking schadeveroorzakend regime met regime ten tijde van aankoop.
-
AbRS 17 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1229, Voorzienbaarheid school in verstedelijkt gebied Hilvarenbeek
-
AbRS 10 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1124, Opvolging onder algemene titel Beuningen
-
AbRS 20 maart 2019, ECLI:NL:RVS:2019:878, Geen doorbreking voorzienbaarheid Halderberg
-
AbRS 13 maart 2019, ECLI:NL:RVS:2019:776, Normaal maatschappelijk risico, directe planschade Breda
-
AbRS 13 maart 2019, ECLI:NL:RVS:2019:758, Voorzienbaarheid Lochem
-
AbRS 19 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:4144, Geen doorbreking voorzienbaarheid Halderberge
-
AbRS 5 december 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3966, Kenbare voorzienbaarheid Ooststellingwerf
-
AbRS 7 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3597, Kenbaarheid Katwijk
-
AbRS 28 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1050, Doorbreking voorzienbaarheid Haaren
-
AbRS 21 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:930, Voorzienbaarheid Lansingerland
-
AbRS 26 juli 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2024 Voorzienbaarheid N381
-
AbRS 19 april 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1052, Voorzienbaarheid Leeuwarden
-
AbRS 15 februari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:387, Openbare raadsvergadering Limmen
-
AbRS 23 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3139, Voorzienbaarheid niet uitgeoefende binnenplanse afwijkingsbevoegdheid Wormerland
-
AbRS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9702, Opvolging onder algemene titel Sint-Oedenrode
-
AbRS 28 september 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2572, Splitsing bouwkavel en nmr Woensdrecht
-
AbRS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2048, Geen doorbreking voorzienbaarheid De Wolden
-
AbRS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2048, Voorzienbaarheid De Wolden
-
AbRS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2048 Beoordeling voorzienbaarheid naar aankoopdatum De Wolden
-
AbRS 6 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1882, Geen doorbreking voorzienbaarheid Doesburg
-
AbRS 06 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1881 Geen doorbreking voorzienbaarheid Doesburg
-
AbRS 20 april 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1049, Geen gedeeltelijke voorzienbaarheid Leeuwarden
-
AbRS 23 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:757, Voorzienbaarheid Bergen op Zoom
-
AbRS 30 december 2015, ECLI:NL:RVS:2015:4047, Planologisch regime t.t.v. de aankoop in relatie tot voorzienbaarheid Drimmelen
-
AbRS 9 december 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3736, Bijzondere positie koper Amsterdam
-
AbRS 25 november 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3608, Tijdstip koopovk en nmr in relatie tot gemeentelijk beleid Oirschot
-
Rb Noord-Holland 13 oktober 2015, ECLI:NL:RBNHO:2015:8670
-
AbRS 8 juli 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2109, Relatie voorzienbaarheid en nmr Heumen
-
AbRS 29 april 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1375, Vergelijking met regime ten tijde van aankoop Zandvoort
-
AbRS 22 april 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1251, In beginsel bereidheid geen concreet beleidsvoornemen Alphen aan den Rijn
-
AbRS 18 maart 2015, ECLI:NL:RVS:2015:836, publicatie lokale krant
-
AbRS 11 maart 2015, ECLI:NL:RVS:2015:763, Afwijken van relevant besluit Amsterdam
-
AbRS 10 december 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4467, Relatie voorzienbaarheid en nmr Gemert-Bakel
-
AbRS 3 december 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4331, Gewekt vertrouwen Lochem
-
AbRS 26 november 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4239, Onderzoeksplicht Franekeradeel
-
AbRS 22 oktober 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3784, Bestaande structuur van de omgeving Oss
-
AbRS 22 oktober 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3800, Gedeeltelijke voorzienbaarheid vanwege afwijkende wijzigingsbevoegdheid Maastricht
-
AbRS 15 oktober 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3715, Rechterlijke toetsing Uithoorn
-
AbRS 24 september 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3513, Tankstation Sint-Oedenrode
-
AbRS 9 juli 2014, ECLI:NL:RVS:2014:2512, Peildatum voorzienbaarheid Geldrop-Mierlo
-
AbRS 30 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1545, Voorzienbaarheid, afwijken van structuurplan Súdwest-Fryslân
-
AbRS 16 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1300, Voorzienbaarheid uitbreiding woning Leek
-
AbRS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1212, Voorzienbaarheid bredeschool Malden
-
AbRS 15 januari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:16, Digitale publicatie Sittard-Geleen
-
AbRS 18 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1159, Koopovereenkomst Westervoort
-
Rb Noord-Holland 26 juli 2013, ECLI:NL:RBNHO:2013:9417, Voorzienbaarheid schade Zeevang
-
AbRS 5 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA2092, Onthouding goedkeuring Heusden
-
AbRS 5 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA2091, Bewustzijn van het risico van voorzienbaarheid Heusden
-
AbRS 20 maart 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ4939, Geen onderzoeksplicht Goor
-
AbRS 20 februari 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ1658, Nota ruimtelijke ordening Goes
-
AbRS 19 december 2012, ECLI:NL:RVS:2012:135, Informatiebijeenkomsten Bergeijk
-
AbRS 14 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3029, Bijzonder positie koper Vlissingen
-
AbRS 7 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY2461, Geen concrete beleidsvoornemens Comstrijen
-
AbRS 17 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY0372, Kenbaarheid voorzienbaarheid Bergeijk
-
AbRS 10 oktober 2016, ECLI:NL:RVS:2012:316, Voorzienbaarheid Sint-Oedenrode
-
AbRS 26 september 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX8294, Concreet beleidsvoornemen Pijnacker
-
AbRS 19 september 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX7723, Hoogte bebouwing voorzienbaar Aalsmeer
-
AbRS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5931, Nota volkshuisvesting Montferland
-
AbRS 11 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX1066, Concreet beleidsvoornemen Sint-Oedenrode
-
AbRS 13 juni 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW8131, Geen doorbreking voorzienbaarheid Lochem
-
AbRS 3 juni 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW8135,
-
Rb ‘s-Gravenhage 18 april 2012, ECLI:NL:RBSGR:2012:BW2992, Aanvraag bouwvergunning Teylingen
-
AbRS 11 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW1607, Niet ingetrokken ontwerpbestemmingsplan Neerijnen
-
AbRS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0798, Geen concrete beleidsvoornemens Heeze-Leende
-
AbRS 22 februari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV6509, Voorzienbaarheid St-Michielsgestel (plannen derden)
-
AbRS 21 december 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BU8882, Peildatum voorzienbaarheid Schouwen-Duiveland
-
AbRS 30 november 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BU6314, Subjectieve elementen Maasdonk
-
AbRS 23 november 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BU5431, Reikwijdte toekomstig woongebied Vught
-
AbRS 12 oktober 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BT7442, PKB Vinex concreet beleidsvoornemen Lansingerland
-
AbRS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6919, Geruisloze inbreng Meteren
-
Rb ‘s-Hertogenbosch 24 augustus 2011, ECLI:NL:RBSHE:2011:BR6398, Algemene of bijzondere titel Sint-Oedenrode,
-
AbRS 20 juli 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR2290, Doorbreking voorzienbaarheid Krimpen aan den IJssel
-
AbRS 13 juli 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR1456, Windturbines Lelystad
-
AbRS 13 juli 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR1423, Geruisloze inbreng in B.V. Breda
-
AbRS 8 juni 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BQ7455, Geen inhoudelijk oordeel Zuidplas
-
AbRS 2 maart 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BP6333, Bijzonder omstandigheid Beesel
-
AbRS 25 augustus 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BN4940
-
AbRS 25 augustus 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BN4940, Gedetailleerd voorbereidingsbesluit Bergen op Zoom
-
Rb Groningen, ECLI:NL:RBGRO:2010:245, Voorzienbaarheid Bedum –
-
AbRS 24 februari 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BL5379, Voorzienbaarheid Echt-Susteren
-
AbRS 30 december 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK7985, Voorzienbaarheid Westvoorne
-
AbRS 2 december 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK5084, Toelichting bestemmingsplan Waalwijk
-
AbRS 4 november 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK1955, Doorbreking voorzienbaarheid Zaltbommel
-
AbRS 21 oktober 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK0829, Doorbreking voorzienbaarheid Hellendoorn
-
AbRS 30 september 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BJ8903, Voorzienbaarheid Berkelland
-
AbRS 19 augustus 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BJ5515, Voorzienbaarheid Halsteren
-
AbRS 19 augustus 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BJ5517, Woningbouw Halsteren
-
AbRS 22 april 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BI1846, Structuurschets Zaanstad
-
AbRS 11 maart 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BH5483, Windturbines Lelystad
-
AbRS 4 maart 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BH4611, Doorbreking voorzienbaarheid Dalfsen
-
AbRS 7 januari 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BG9022, Financiële uitvoerbaarheid Halderberge
-
AbRS 7 januari 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BG9030, Verschillende entiteiten Leidschendam-Voorburg
-
AbRS 5 november 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BG3380, Voorzienbaarheid streekplan Zaanstad
-
AbRS 6 augustus 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BD9437, Onzorgvuldige voorbereiding Zevenhuizen-Moerkapelle
-
AbRS 4 juni 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BD3089, Precieze omvang beoogde planologische ontwikkeling Hilversum
-
AbRS 6 februari 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BC3624, Voorzienbaarheid Beek
-
Rb Roermond 21december 2007, ECLI:NL:RBROE:2007:BC2042
-
AbRS 29 augustus 2007, ECLI:NL:RVS:2007:BB2511, Passieve risicoaanvaarding/voorzienbaarheid Enschede
-
AbRS 27 juni 2007, ECLI:NL:RVS:2007:BA8167, Voorzienbaarheid Montfoort
-
Rb Leeuwarden 16 mei 2007, ECLI:NL:RBLEE:2007:BA6848, Opvolging onder algemene titel Surhuisterveen
-
AbRS 28 maart 2007, ECLI:NL:RVS:2007:BA1684, Wet openbaarheid van bestuur Kapelle
-
AbRS 28 maart 2007, ECLI:NL:RVS:2007:2132, Voorzienbaarheidsproblematiek Harmelen
-
AbRS 6 september 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AY7591, Voorzienbaarheid Moerdijk
-
AbRS 16 augustus 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AY6334, Openbare raadsvergadering Castricum
-
AbRS 9 augustus 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AY5910, Woongebied Tilburg
-
AbRS 19 april 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AW2291, Planologische verslechtering Meerssen
-
AbRS 25 januari 2006, ECLI:NL:RVS:2006:AV0284, Maquette Hengelo
-
AbRS 17 augustus 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AU1109, Toelichting bestemmingsplan Spaarnwoude
-
AbRS 17 augustus 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AU113, Voorzienbaarheid Leeuwarden
-
AbRS 13 juli 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT9267, Afwijkend streekplan Elburg
-
AbRs 15 juni 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT7477, Dorpennota Oranjewoud
-
AbRS 25 mei 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT6165, Mondelinge overeenkomst Middelburg
-
AbRS 13 april 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT3744, Voorzienbaarheid Wester-Koggenland
-
AbRS 30 maart 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT2807, Doorbreking voorzienbaarheid Woudrichem
-
AbRS 16 maart 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT0550, Voorzienbaarheid Echt
-
AbRS 16 maart 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AT0549, Wijzigingsbevoegdheid Echt
-
AbRS 26 januari 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AS3881, Streekplan Vlagtwedde
-
AbRS 12 januari 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AS2150, Wijzigingsbevoegdheid Zaanstad
-
AbRS 17 november 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AR5818, Voorzienbaarheid Zundert
-
AbRS 6 oktober 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AR3330, Voorzienbaarheid Breda
-
AbRS 8 september 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AQ9963, Voorzienbaarheid Valkenburg
-
AbRS 14 april 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AO7482, Voorzienbaarheid Beesd
-
AbRS 31 maart 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AO6543, Voorzienbaarheid Rijssen
-
AbRS 10 maart 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AO5198, Andere bebouwing dan voorzien Ochten
-
AbRS 11 februari 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AO3385, (Voor)ontwerp bestemmingsplan Laarbeek
-
AbRS 20 augustus 2003, ECLI:NL:RVS:2003:AI1236, Erven Schalkwijk
-
AbRS 19 februari 2003, ECLI:NL:RVS:2003:AF4722, Voorzienbaarheid voorontwerp bestemmingsplan Voorhout
-
AbRS 19 februari 2003, ECLI:NL:RVS:2003:AF4712, Bedrijfsovername Tynaarlo
-
AbRS 22 janurai 2003, ECLI:NL:RVS:2003:AF3161, Voorzienbaarheid Bunnik
-
AbRS 20 november 2002, ECLI:NL:RVS:2002:AF0863, Gedeeltelijke voorzienbaarheid Apeldoorn
-
Rb Arnhem 20 juni 2002, ECLI:NL:RBARN:2002:AE4762
-
AbRS 20 november 2000, 200001623/1, Toelichting bestemmingsplan Slochteren
-
AgRS 27 augustus 1990, G09.88.0046, Noordwijkerhout